Məhəbbət və qəhrəmanlıq dastanları - İnşa

Müəllif: Sweet Candy
Şərhlər: 3
Baxılıb: 57
Səs ver:
(səs: 0)
Azərbaycan şifahi xalq ədəbiyyatının həcm etibarı ilə ən böyük janrlarından biri dastanlardır. Bu janra ədəbiyyatşünaslıqda həm də epos deyilir. Əsasən epik növə daxil olan dastanlarda lirik ədəbi nümunələrdən, xüsusən də qoşma və gəraylılardan geniş şəkildə istifadə olunur. Aşıqlar məclislərdə dastanın nəsr hissəsini bir aktyor kimi danışır, nəzm hissəsini isə sazda çaldıqları havalara uyğun oxuyurlar.

İdeya-məzmun baxımından dastanlar iki qismə bölünür: qəhrəmanlıq dastanları və məhəbbət dastanları.

Xalqın, onun igid övladlarının azadlıq və haqq-ədalət uğrunda xarici işğalçılara, yerli hökmdarlara qarşı mübarizəsini əks etdirən dastanlara qəhrəmanlıq dastanları deyilir. Bu qəbildən olan dastanlarda xalqın həyatında baş verən ən mühüm hadisələr, ayrı-ayrı tarixi şəxsiyyətlərin Vətənin azadlığı, haqq-ədalətin bərpası, zülmün, istibdadın kökünün kəsilməsi uğrunda göstərdikləri şücaət və qəhrəmanlıqlar əks etdirilir. «Kitabi-Dədə Qorqud», «Koroğlu», «Qaçaq Nəbi», «Qaçaq Kərəm» kimi eposlar qəhrəmanlıq, igidlik mövzusunda yaradılan gözəl dastan nümunələridir. Bu eposlar müxtəlif dövrlərdə araya-ərsəyə gəlmişdir və xalqımızın təkamül yolundakı tarixi hadisələri əks etdirən bədii söz abidələridir.

«Kitabi-Dədə Qorqud» dastanında qəbilə quruluşunun dağılmağa başlayıb yeni feodal münasibətlərinin formalaşdığı tarixi dövrdə əcdadlarımızın həyat tərzi, dünyagörüşü əks etdirilmiş, «Koroğlu» dastanında xalqın yadelli işğalçılara və yerli zülmkarlara qarşı mübarizəsi ümumiləşdirilmişdir. «Qaçaq Nəbi» və «Qaçaq Kərəm» dastanlarında ictimai bərabərsizliyə, zülmə və istismara qarşı xalqın etirazı, mübarizəsi öz əksini tapmışdır.

Qəhrəmanlıq dastanlarında qəhrəmanın başına toplaşanlar və onunla birlikdə mübarizə aparanlar xalqın say-seçmə oğulları, qeyrətli qızlarıdırlar. Koroğlunun dəliləri, Nəbinin silahdaşları xalqın içindən çıxan igidlərdirlər.

Azərbaycanın şifahi xalq ədəbiyyatında azad məhəbbəti tərənnüm edən, bir-birini sevən gənclərin saf eşqinə, onların bu eşq uğrunda çəkdikləri cəfalara, vüsala yetmək naminə göstərdikləri çarpışmalara həsr olunan dastanlar məhəbbət dastanları adlanır. «Şah lsmayıl», «Novruz və Qəndab», «Abbas və Gülgəz», «Aşıq Qərib» və sair bu kimi dastanlar məhəbbət dastanlarının gözəl nümunələridir. Bu eposların qəhrəmanları bəzən öz igidlik və cəsarətləri ilə qələbə qazanır, bəzən də sazın və sözün köməyi ilə istədiklərinə qovuşurlar. Bəzi məhəbbət dastanları faciəli sonluqla bitir, qəhrəmanlar vüsala çatmadan həyatla vidalaşırlar. Belə dastanlarda xalq öz qəhrəmanlarına mənəvi cəhətdən qələbə qazandırır, onları məhv edən qara qüvvələrə qarşı dinləyicidə və oxucuda nifrət hissi aşılayır.

Məhəbbət dastanları bir qayda olaraq ustadnamələrlə başlayıb, duvaqqapma ilə sona yetir. Lakin sonu faciə ilə qurtaran məhəbbət dastanlarında duvaqqapma olmur.

Dastanlar müxtəlif yollarla əmələ gəlir. Bir qisim dastanlar bu və ya digər xalq qəhrəmanları haqqında naməlum aşıqlar tərəfindən qoşulmuş şeirlər, mahnılar əsasında yaranmış, bəzi dastanlar isə ayrı-ayrı aşıq və şairlərin məhəbbət mövzusunda qələmə aldıqları şeirlər, xalq arasında gəzən rəvayətlər əsasında formalaşmışdır. Müəyyən qisim dastanlar vardır ki, onları aşıqlar özləri yaratmışlar.

Azərbaycan xalq dastanlarının həcm genişliyi, məzmun dərinliyi, forma əlvanlığı, nəsr və nəzmin üzvi bağlılığı musiqiçilərimizin də diqqətini cəlb etmişdir və bu dastanlar əsasında gözəl musiqi nümunələri yaradılmışdır. Böyük bəstəkarımız Ü.Hacıbəyovun yazdığı «Əsli və Kərəm», «Koroğlu», M.Maqomayevin yaratdığı «Şah İsmayıl» operalan dastanlar əsasında araya-ərsəyə gələn gözəl musiqi nümunələridir.

(səs: 0)
Şərhlər: 3
Baxılıb: 57
Geriyə
Hörmətli Qonaq, siz sayta qeydiyyatsız istifadəçi kimi daxil olmusunuz.
Saytda şərh yazmaq, xəbər göndərmək və eləcə də digər hüquqlardan istifadə edə bilmək üçün QEYDİYYATDAN keçməyinizi məsləhət görürük.
Offline
vipbetul
Azərbaycan xalq dastanlarının həcm genişliyi, məzmun dərinliyi, forma əlvanlığı, nəsr və nəzmin üzvi bağlılığı musiqiçilərimizin də diqqətini cəlb etmişdir və bu dastanlar əsasında gözəl musiqi nümunələri yaradılmışdır. Böyük bəstəkarımız Ü.Hacıbəyovun yazdığı «Əsli və Kərəm», «Koroğlu», M.Maqomayevin yaratdığı «Şah İsmayıl» operalan dastanlar əsasında araya-ərsəyə gələn gözəl musiqi nümunələridir.
23 aprel 2019 10:34
3
Of,If I stretch my hands,do you hold them in your hands,Sir?
Oh, do you look at my tearful eyes even once?
Offline
diablo
Maraqli oldu tsk
22 aprel 2019 20:20
2
Nece izah ede bilmeyeceyim ucun susdugum seyler var
Online
Love Angel
Bu haqda məlumatlıyam.
Bir tək
Məhəbbət dastanları bir qayda olaraq ustadnamələrlə başlayıb, duvaqqapma ilə sona yetir. Lakin sonu faciə ilə qurtaran məhəbbət dastanlarında duvaqqapma olmur.
Bunu bilmirdim onu da öyrənmiş oldum)))
22 aprel 2019 14:53
1
-"Bitti" dediğin anda yeniden başlarmış insan. Başka yerde, başka şekilde, başka hayatlarla. Mutsuz, tedirgin, ama "Yeniden" Ve bitti dediğinde durduğunu zannetdiğin her şey, yeniden yepyeni güzellikler için çarpmaya devam edermiş. Yani nefes alıyorsa insan, "Umut" var demekmiş.

İnformasiya

Qonaq qrupunda olanlar istifadəçilər bu xəbərə şərh əlavə edə bilməz.

Müzakirələr

Azərbaycanım

Xəbər lenti

Astrologiya

Ən çox oxunanlar

Səsvermə

Bəs sizin bürcünüz nədir?

Qoç
Buğa
Əkizlər
Xərçəng
Şir
Qız
Tərəzi
Əqrəb
Oxatan
Oğlaq
Dolça
Balıqlar

 
 

Qadın testləri