Mirzə Fətəli Axundovun "Sərgüzəşti - mərdi xəsis" komediyasında Heydər bəy obrazı - İnşa

Müəllif: Sweet Candy
Şərhlər: 3
Baxılıb: 74
Səs ver:
(səs: 0)
Azərbaycan realist dramaturgiyasının və nəsrinin inkişafında Mirzə Fətəli Axundov əhəmiyyətli rol oynamışdır. Onun qələmindən çıxmış "Hekayəti-molla Ibrahim Xəlil kimyagər" (1850), "Hekayəti-müsyö Jordan" (1850), "Sərgüzəşti- vəziri xani-Lənkəran" (1850), "Hekayəti-xırs quldurbasan" (1851) və digər komediyaları özündən sonrakı ədəbi nəslə böyük təsir göstərmiş, ədəbiyyat xəzinəmizin qızıl fonduna daxil olunmuşdur.

M.F.Axundovun geniş şöhrət qazanan əsərlərindən biri də "Sərgüzəştimərdi- xəsis" və ya "Hacı Qara” (1855) komediyasıdır. Bu komediyanın əsas mövzusu xəsislik və onun törətdiyi bəlalardır.

Komediyada Hacı Qaradan sonra ikinci əsas surət Heydər bəydir. İflasa uğramış Heydər bəyin toy xərci əldə etmək üçün Hacı Qara ilə birlikdə Təbrizə qaçaq mal alverinə getməsi və bu səfər zamanı baş vermiş əhvalatlar komediyanın süjet xəttini təşkil edir. Əsər Heydər bəyin monoloqu ilə başlayır. Onun sözlərindən məlum olur ki, Heydər bəy Qarabağın məşhur bəylərindəndir. Onun ata-babaları qaçaqçılıqla məşğul olmuş, "tamam Qarabağı qızıl-gümüşlə doldurmuşlar". Indi isə dövr dəyişmiş, Heydər bəy kasıblamışdır. O pul tapa bilmir ki, toy edib nişanlısını gəlin gətirsin. Keçən günləri xatırladıqca Heydər bəy dərdli-dərdli deyir: "Ah, keçən günlər! Keçən günlər! Hər həftədə, hər ayda bir karvan çapmaq olurdu, bir ordu dağıtmaq olurdu. indi nə karvan çapmaq olur, nə ordu dağıtmaq".

Onun monoloqu namuslu əməyə xor baxan müftəxor bəylərin simasını açmaq üçün çox səciyyəvidir. Heydər bəyin sözlərindən məlum olur ki, Rusiya Azərbaycanı işğal etdikdən sonra feodal çəkişmələrinə, özbaşınalığa son qoymaq üçün çar hökuməti müəyyən tədbirlər həyata keçirir. Bu tədbirlərdən biri də qaçaq mal alverinə qarşı mübarizədir.

Heydər bəy ciddi dramatik planda işlənmiş obrazdır. O, Hacı Qara kimi şiddətli gülüş doğurmur. Lakin əməyə xor baxan Heydər bəy digər müflisləşən lovğa bəylər kimi dolanışığını quldurluqla, qarətçiliklə təmin etmək istəyir. Bunu özünə şərəf bilən Heydər bəy deyir: "Guya ki, mən Banazor ermənisiyəm ki, gərək gündüz axşamadək kotan sürəm, ya lənbəranlıyam ki, qurd bəsləyəm və ya ləkəm ki, kəndlərdə çərçilik edəm".

Naçalnik onu bəd əməllərindən əl çəkməyə çağırsa da, Heydər bəy bunu özünə rəva bilmir. Onun sözlərinə görə, "Cavanşir nəslindən heç vaxt kotançı və kümçü görünməyib". Müəllif onun monoloqu vasitəsilə bu lovğa bəyi ifşa edir.

Dramaturq Heydər bəyi birtərəfli təsvir etməmişdir. O, müftəxor və lovğa olsa da, mərd və cəsurdur. Qorxaqlıq, yalançılıq, yaltaqlıq kimi mənfı keyfıyyətlər ona yaddır. Hökumət məmurları tərəfindən tutulanda o, təqsirini boynuna alır, yalan danışmır. Bu hərəkətlərinə görə Heydər bəy oxucuda və tamaşaçıda rəğbət hissi oyadır.

"Hacı Qara" komediyası Azərbaycan ədəbiyyatı tarixində dərin iz buraxmış əsər kimi müasir dövrümüzdə də əhəmiyyətini saxlayır. Gənclərin mənəvi tərbiyəsində mühüm rol oynayır.

(səs: 0)
Şərhlər: 3
Baxılıb: 74
Geriyə
Hörmətli Qonaq, siz sayta qeydiyyatsız istifadəçi kimi daxil olmusunuz.
Saytda şərh yazmaq, xəbər göndərmək və eləcə də digər hüquqlardan istifadə edə bilmək üçün QEYDİYYATDAN keçməyinizi məsləhət görürük.
Offline
diablo
Maraqli eserdi tesekkur canik
26 aprel 2019 18:18
3
Nece izah ede bilmeyeceyim ucun susdugum seyler var
Offline
Love Angel
"Hacı Qara" komediyası Azərbaycan ədəbiyyatı tarixində dərin iz buraxmış əsər kimi müasir dövrümüzdə də əhəmiyyətini saxlayır. Gənclərin mənəvi tərbiyəsində mühüm rol oynayır.
26 aprel 2019 15:39
2
-"Bitti" dediğin anda yeniden başlarmış insan. Başka yerde, başka şekilde, başka hayatlarla. Mutsuz, tedirgin, ama "Yeniden" Ve bitti dediğinde durduğunu zannetdiğin her şey, yeniden yepyeni güzellikler için çarpmaya devam edermiş. Yani nefes alıyorsa insan, "Umut" var demekmiş.
Offline
vipbetul
cox maraqli eserdir
26 aprel 2019 10:02
1
Of,If I stretch my hands,do you hold them in your hands,Sir?
Oh, do you look at my tearful eyes even once?

İnformasiya

Qonaq qrupunda olanlar istifadəçilər bu xəbərə şərh əlavə edə bilməz.

Müzakirələr

Azərbaycanım

Xəbər lenti

Astrologiya

Ən çox oxunanlar

Səsvermə

Bəs sizin bürcünüz nədir?

Qoç
Buğa
Əkizlər
Xərçəng
Şir
Qız
Tərəzi
Əqrəb
Oxatan
Oğlaq
Dolça
Balıqlar

 
 

Qadın testləri