Dilimizin Ucunda olan sözləri niyə xatırlaya bilmirik?

Müəllif: my_angel
Şərhlər: 8
Baxılıb: 462
Paylaş:
Səs ver:
(səs: 1)
İnsanın başqaları ilə ünsiyyətində ən xoşagəlməz anlardan biri, lazımi sözü yada sala bilməməsidir. Məhz elə bu vaxt böyük bir gərginlik keçirərək "lap dilimin ucundadır” ifadəsini işlədirik. Bundan sonra isə vəziyyətdən çıxmaq üçün, "şey”, "zad”, "nədir onun adı”, "zəhrimara qalsın” kimi kəlmələrlə vurnuxuruq. Bu söz və ifadələrin mövcudluğu ondan xəbər verir ki, əşyaların və ya insanların adlarını unutmaq geniş yayılmış xüsusiyyətlərdən biridir. Bu o qədər geniş yayılıb ki, hətta elmi adı da var:"letologika.” Yunan dilində "lete” unutmaq, "loqos” isə söz deməkdir. Bundan başqa qədim yunan mifologiyasında Leto yeraltı dünyanın 5 çayından birinin adıdır. Əfsanəyə görə bu çayın suyundan içən ölülər bu dünyadakı hər şeyi unudurlar.
Lakin letologika sözünü ilk dəfə psixoloq Carl Jung 20-ci əsrdə işlədib, hərçənd bu sözün 1915-ci ildə Dorlandın Amerika Şəkilli Tibb Lüğətinə salındığı da məlumdur. Bu lüğətdə letologika lazımi sözün yada düşməməsi kimi izah olunur. Alimlərin fikrincə, Yungun tədqiqatlarında mərkəzi yer tutan yaddaş və unutqanlıq müasir anlamda beynin işlənməsi ilə sıx bağlıdır.

Alimlər deyirlər ki, bizim beynimiz kompüter kimi "naqillənməyib”. Kompüterdə bütün informasiyalar səliqəli şəkildə anbarlanıb və istənilən anda bircə düymə ilə çıxarıla bilər. Britaniya psixoloqu Tom Stafford deyir ki, bizim yaddaşımız olduqca maraqlı prosesdir, lakin burada əsas rolu yadda saxlamağa çalışdığımız predmetlə assosiasiyalar qurmaq qabiliyyətimiz oynayır. Öz söz ehtiyatımızdan istənilən kəlməni ortaya çaxarmağımız asan məsələ deyil. Məsələn Oxford lüğətində 600 min söz var, lakin bu da milli leksikonun zənginliyini tam əks etdirmir.
Hər bir adamın danışıqda və yazıda işlətdiyi fəal söz lüğətinin həcmi kifayət qədər kiçikdir. Lakin Britaniya filoloqu David Christall-ın fikrincə, fəal lüğətdə hər halda 50 minədək söz olur. Bu mənada insanın bildiyi və gündəlik nitqində işlətmədiyi sözlərin sayı qat-qat çoxdur. Alimlərin fikrincə, insan məhz bu passiv lüğətə daxil olan sözlərin yada salınmasında çətinlik çəkir.

Biz çox vaxt nadir hallarda işlətdiyimiz sözləri, məsələn adam adlarını unuduruq. İnsan düşüncəsi öz təbiəti etibarilə assosiativdir. Yəni biz sözləri ayrılıqda yox, qruplarla yadda saxlayırıq. Məsələn stüardessa, təyyarə, qanad, hava limanı kimi sözləri biz "küll halında” yadda saxlayırıq. Əgər hər hansı bir sözü heç cür yada sala bilmiriksə, bu o deməkdir ki, beynimizdə həmin sözlə əlaqədar assosiasiyalar yarada bilməmişik.
Letologika bizim sözləri yada sala bilməmək xüsusiyyətmizdir, lakin həm də həmin sözün "izini” tapa bilməməyimizdir, hərçənd bilirik ki, axtardığımız söz hardasa beynimizin dərin qatlarlında mövcuddur. Mark Gwynn zarafatla yazır ki, bəlkə bizim də həmin o Leto çayından içməyimizdən fayda olardı. Bütün lazımsız informasiyaları silib təmizləyər, beynimizi yalnız lazım olanlarla doldurardıq.
*Yazı BBC Future üçün Mark Gwynnin yazdığı material əsasında hazırlanıb.*

loading...
(səs: 1)
Şərhlər: 8
Baxılıb: 462
Geriyə
Hörmətli Qonaq, siz sayta qeydiyyatsız istifadəçi kimi daxil olmusunuz.
Saytda şərh yazmaq, xəbər göndərmək və eləcə də digər hüquqlardan istifadə edə bilmək üçün QEYDİYYATDAN keçməyinizi məsləhət görürük.
Offline
heyatim_menim
mende de olur sonra ozum ozume eseb oluram niye bele olur deye
5 may 2016 12:19
8
Başa düşdüm ki,
Həyatda Nəfəs almam üçün 5 səbəbim Var
ALLAHıma Şükür ki, onlar mənim Həyatımdadı.
Offline
vipbetul
indi unutqanliq cox artib
4 may 2016 21:49
7
Of,If I stretch my hands,do you hold them in your hands,Sir?
Oh, do you look at my tearful eyes even once?
Offline
narmiwka_15
aydaa en eseb oldugum weydi.butun gunu fikirlewiremki men ne diecekdim ama yatanda yadima duwur))))
4 may 2016 21:22
6
Be Happy))
Offline
___Jasmin___
yox bele sey mende yoxdu hellelik olsada nadir hallarda
4 may 2016 21:17
5


Aşk elbisesi en güzel sende duruyor ama ne acı terzin ben değilim
Offline
BARBI
Offff yarali yerim. Men ne qeder bu halla rastlasmisam. Sey zad ederek qaliram.
4 may 2016 21:09
4
Canımı yaktıktan sonra, hiç birşey olmamış gibi helallik isteyenler! Cehennemde yandığınızı görsem üzerinize benzin dökerim... !
Offline
Barbaris
yadawim gucludur)
4 may 2016 20:58
3
Xarakterimi ya da xasiyyətimi bəyənməyən insanları mecbur yanımda saxlamıram
Bir sözlə "Yol açıqdır"
Offline
Angela7
Bundan sonra isə vəziyyətdən çıxmaq üçün, "şey”, "zad”, "nədir onun adı”, "zəhrimara qalsın” kimi kəlmələrlə vurnuxuruq. 122
4 may 2016 20:42
2
Offline
Tomris Müslümova
Diqqət! Sizdə gizli mətnin baxışı üçün hüquq yoxdur.
4 may 2016 20:39
1

Sən sadəcə mənimsən...!

İnformasiya

Qonaq qrupunda olanlar istifadəçilər bu xəbərə şərh əlavə edə bilməz.

Müzakirələr

Azərbaycanım

Xəbər lenti

Astrologiya

Ən çox oxunanlar

Səsvermə

Bəs sizin bürcünüz nədir?

Qoç
Buğa
Əkizlər
Xərçəng
Şir
Qız
Tərəzi
Əqrəb
Oxatan
Oğlaq
Dolça
Balıqlar

 
 

Qadın testləri

Aylıq arxiv