Karantində gərginlik: səbri tükənmiş valideynlər, evdə darıxan uşaqlar…

Şərhlər: 5
Baxılıb: 1146
Səs ver:
(səs: 0)
Günlərdir, karantin rejimində yaşayırıq. Əlbəttə, bu kritik vəziyyət hər kəsə eyni səviyyədə təsir göstərmir. Bəziləri evdə qalıb ailələri ilə vaxt keçirməkdən məmnun olsa da, digərləri isə rutin həyatları üçün darıxdıqlarından stress və qorxu halları ilə üzləşirlər. Psixologiyada yaranan problemlər uşaqlardan da yan keçmir.

Əksər ailələrdə valideyn uşaq münasibətləri yaxşılaşsa da, bəzilərində durum əksinə dəyişir. Səbri tükənmiş valideynlər, evdə darıxan uşaqlar üçün karantin müddəti çətinləşir.

Bu məsələ ilə bağlı tövsiyyələrini öyrənmək üçün psixoloq Narınc Rüstəmova ilə əlaqə saxlayıb, həmsöhbət olduq. Narınc xanım karantin rejiminin şərtləri yumşaldılmış olsa da psixoloji cəhətdən təsirlərinin davam etdiyini bildirdi:

“Xüsusilə də işləyən insanlar üçün çətindir. Karantin müddətində problemi qadınlardan çox kişilər yaşayır. Çünki evdar xanımların əksəriyyəti normal vaxtlarda da karantin rejimində kimi yaşayırdı. Ona görə çox çətin deyil. Amma uşaqların məktəbə, bağçaya getməməsi evdəki problemləri üzə çıxarır. Uşaqlar darıxırlar, çölə çıxıb, parka gedə bilmirlər. Bunlar da dörd divar arasında, daha çox qapalı mühitdə qalan uşaqlarda aqressivlik, davranış pozuntuları, dərsə qarşı diqqətsizlik yaradır. Bununla yanaşı, televizor, telefon, planşet və elektron cihazlara bağlılıq artmağa başlayır. Bu da valideynlərin uşaqla ünsiyyətə girməsini çətinləşdirir. Həqiqətən də psixoloqlara ehtiyac artmağa başlayır. Bununla bağlı valideynlər çox suallar yazırlar. Şükürlər olsun ki, onlayn dərslər var. Əksər uşaq bunu qəbul edir. Amma təbii ki, sinifdə oturmaq, kollektiv ruhu ilə dərs keçməyin effektini vermir. Uşaqlar elektron cihazların qarşısında yorulurlar. Belə bir situasiyada valideynlər nə etməlidirlər? Karantində də olsalar günlük rejimdən çıxmamalıdırlar. Stress faktorunu artıran amillərdən biri yuxusuzluqdur. İnsanların çoxunda yuxu pozğunluğu var, rejimləri dəyişib. Yuxu rejiminə əməl olunmur, uşaqlar enerjini doğru istifadə etmir. Həmişə saat 9-da yatıb, məktəbə gedib gələn uşaqlar bu gün 1-də, 2-də yatırlar. Çox gec saatlara qədər oyaq qalırlar. Bu həm də stress faktorunu gücləndirir. Çünki yuxusuzluq davamsızlıq yaradır. Özündən çıxma, aqressivlik çoxalır. Bunun üçün də günlük rejimdən çıxmamalıdırlar. Karantindən öncə böyüklər, xüsusilə də uşaqlar saat neçədə yatırdılarsa ona geri dönsünlər. Qidalanma rejimini ona uyğun etsinlər. Axır vaxtlar evdə çox qaldıqları üçün hər kəs şirniyyat bişirir. Hamı evdə çörək, börək kimi yeməklər hazırlayır bu da rejimin pozulmasına gətirib çıxarır. İstər günlük yeməyə, istər yatmağa istərsə də dərs oxumağa riayət etməlidirlər. Məsələn çalışsınlar hamı 8-də, 9-da yuxudan dursun. Saat 11-də, 12-də oyananda rejim pozulur. Belə olduğu halda həm karantin müddətini həm də sonrakı mərhələni çətin keçirəcəklər. Adaptasiya istər uşaqlar, istərsə də böyüklər üçün çətin olacaq.

Narinc Rustemova

Psixoloq uşaqların asudə vaxtlarının səmərəli təşkil edilməsinin vacibliyindən də söz açdı:

“Bunun üçün çox pul xərcləməyə, oyuncaq almağa ehtiyac yoxdur. Yəni adi oyunlar, yarışlar təşkil edə bilərlər. Xüsusilə də bacı qardaş olan uşaqlara valideynlər daha çox vaxt sərf etməlidir. Elə etmək lazımdır ki, uşaq darıxmasın. Darıxan uşaq dalaşacaq, bir problem yaradacaq. Ona görə maraqlı oyunlar, sual-cavablı yarışlar hazırlayıb, şokoladla mükafatlandırsınlar. Sonra adi oyunlar oynasınlar. Məsələn, noxudla lobyanı qarışdırıb vaxt qoya bilərlər ki, hər ikisini ayrı qablara yığ. Burda çox pul xərcləmək yox, biraz fantaziyanı işlətmək lazımdır. Şükürlər olsun ki, psixoloqlar, pedaqoqlar sosial şəbəkələrdə maraqlı oyunlar paylaşırlar, onları tətbiq etsinlər. Uşaqlar üçün doğru zaman qursunlar. Əgər uşaq telefonda çox vaxt keçirirsə ona aludə olacaq. Hətta karantin müddətində böyüklərdə də bağımlılıq artıb. Hər kəs sosial şəbəkələrdədir, telefondan çox istifadə edir. Bu da sinir sisteminin pozulmasına, aqressivlik yaranmasına gətirib çıxardır.

“Bunlar da dörd divar arasında, daha çox qapalı mühitdə qalan uşaqlarda aqressivlik, davranış pozuntuları yaradır”

N.Rüstəmova böyüklərin də bəzi məqamlara diqqət etməli olduqlarını söylədi:

Aralarında məsafəni saxlasınlar, bir-birləri üçün darıxmırlar. Evin içində də olsalar, yaxın təmasdan uzaq dursunlar, bir-birlərinin şəxsi zonasına hörmət etsinlər. Yəni biri kitab oxuyursa, digəri ev işi ilə məşğul olsun. Əks halda aqressivliyin artmasına gətirib çıxarır. Hərə bir otaqda nə iləsə məşğul olsun. Bu şəkildə münasibətləri tənzimləsinlər. Əsasən qadınlar həyat yoldaşları çox vaxt keçirmək istəyir. Bu da aqressivliyə, davaların artmasına gətirib çıxarır. Bunun üçün də əlavə məşğuliyyət saatları ayırsınlar. Məsələn biz evdə lato, oyun kartları ilə oynayırıq. Uşaqlarla birlikdə maraqlı yarışlar təşkil edirik, oyun xəmirləri ilə oynayırıq. Valideyn zamanı doğru bölməlidir . Bir də dərslərə çox önəm versinlər. Günlük rutin həyatlarından çıxmasınlar. Bu insanların aqressivliyini, bir-birləri ilə yola getməmələrini aradan qaldıracaq”.

Mütəxəssis qeyd edir ki, bir-birlərində hüzur tapan cütlüklər üçün karantin müddəti gözəl keçdi:

“O insanlar üçün çətin oldu ki, karantindən öncə problemlərin üzərinə getməyib, sonra həll edərəm deyirdilər. Bu gün problemləri ilə üz-üzə qalıblar. Ona görə konfliktləri çox olur. Məsələn uşaqlarında davranış problemi olub. Fikirləşib ki, sonra da maraqlanaram və ya məktəbdə müəllim düzəldər. İndi məktəb də yoxdur. Evdədilər uşağın problemlərini daha çox görməyə başlayır. O demək deyil ki, yeni yaranıb. Öncə də var idi amma bu günlərdə daha da pisləşib. Və ya ər arvad öz aralarında problemləri karantin müddətində şiddətlənib. Amma olmayan bir şey karantin zamanında üzə çıxmaz. Yəni öncələr də uşağın dərsə diqqətsizliyi var idi amma bu dövrdə daha da artıb. Fürsət düşüb, məktəbə getmək tələb olunmur, parta arxasında oturmur. Bu şəkildə problemləri var. Ona görə hər şeyi vaxtında düzəltmək lazımdır. Bu bizə dərs oldu ki, heç vaxt problemlərimizi arxaya atmaq, bu günün işini sabaha buraxmaq lazım deyil. Sabah bilmirik nə olacaq. Heç kimin pandemiyanın olacağından xəbəri yox idi. Ona görə də ər-arvad və ya uşaqlarla bağlı problemlər zamanında düzəlməlidir, şiddətlənib dözülməz hala gətirməsin. Bu, insanın özünü faydasız hiss etməsi hallarına gətirib çıxara bilər”.
(səs: 0)
Şərhlər: 5
Baxılıb: 1146
Geriyə
Hörmətli Qonaq, siz sayta qeydiyyatsız istifadəçi kimi daxil olmusunuz.
Saytda şərh yazmaq, xəbər göndərmək və eləcə də digər hüquqlardan istifadə edə bilmək üçün QEYDİYYATDAN keçməyinizi məsləhət görürük.
Şərh sayı: 80962
Xəbər sayı: 30
BARBI
Karantin her kesi vurdu.Usaqlar cox aqressiv olub her seye reaksiya verir
14 iyun 2020 15:36
5
Canımı yaktıktan sonra, hiç birşey olmamış gibi helallik isteyenler! Cehennemde yandığınızı görsem üzerinize benzin dökerim... !
Şərh sayı: 6341
Xəbər sayı: 0
Cema_Axodova
Bu karantin bizde uwaqlari deli eledi.cox ses-kuy salirlar.yuxu rejimleri pozulub. Leyla mekteb derslerin qurtarib her gun testlerinde edir yene darixir.balacamda zulum verir bize ancaq ses-kuy salir evde. 4divar en cox ona tesir edib :)
14 iyun 2020 15:22
4
p.s
Şərh sayı: 646
Xəbər sayı: 12
_pandam_
Hee en boyuk problemlerimizden. Bizde qardasimin butun gunu telefonla kecir. Yemek yeyende zornan ayirirq. Birde 1 gunden 1 biznen mecburi 2 oyun domino oynamalidi die sert kesilib evde) Ancaq ele uzaqlasr. Atamda isleyen adam bilmir neynesin gah domino oynuyur. Gah uzanir gah bezib gedir yatir. Cox pis tesir etdi bu karantin. Mene ferqi yoxdu ama -.-
14 iyun 2020 14:57
3
Şərh sayı: 4923
Xəbər sayı: 48
fiyonik
birlərinin şəxsi zonasına hörmət etsinlər. 
-Gel bunu bizim evdekilere basa sal. Menim otagima, hetta yatagima da cixmasinlar. Men kitab oxuyursamsa illa ki, meni narahat etmelidiler. Bu karsntinde bir-birlerimizden bezdik. Men bos olanda qardasimla oynayiram ki, usagdi sixilir. Amma o Masallah her yani dagitmasa o oyun sayilmaz. Bu Karantinden sixildim. Bezdim de. Bu gun deyesen Piknik edeceyik. Deyesen nedi? He edeciyik. Narinc xanim deyibse duz deyib. Maragli melumatdi. Tesekkurler
14 iyun 2020 14:34
2
"-Bir Leyla değildim belki,sense bir Mecnun. Sen bir kere ıssız çöllerde yana yakıla aramadın,ama ben seni hep bekledim Züleyhanın Yusufu beklediği gibi bekledim seni. Aldatıllığını bilen bir Piraye olmama rağmen,Nazimi sever gibi sevdim seni.-"
'Hercai'm...İlk ve son kez aldanmışlığım...Yürek sızım...Meftunum.'
Reyyan
Şərh sayı: 3768
Xəbər sayı: 109
ÜlSi❤
Eslinde bele melumatlari cox oxumuram. Ama basliq celb etdi.
İndi men yaziq ne is görüm?Qardasim gelib menle oyun oynasin?
Wexsen kimse oynasa men o "Noxudla lobyani qariwdirim,özüm ayirim?"
Lato bizde oynayiriq. Yazılanların hamisi duzdu. Sixilmamaq ucun günümüzün hamisin telefonla keciririk. Buna göre de hem yemek rejimi pozulur,normal qidalanmiriq,hem de telefona baglaniriq. Asılı oluruq.
Bir düz daha....evde olduqlari ucun valideynlerimde telefonla vaxt öldürür. Esasen qeyd edildiyi kimi,"börek,wirniyyat" edirler. (Yeteri qeder kalori)
Karantin artıq nece aydır var,ama biz oyrewe bilmirik..
Xebere göre teşekkürler "Bal arım 09")))
14 iyun 2020 14:10
1
... -'tek kişilik miydi ki bu şehir? Sen gidince bomboş kaldı da...✌❤☀:)

İnformasiya

Qonaq qrupunda olanlar istifadəçilər bu xəbərə şərh əlavə edə bilməz.
Bölümlü Hekayələr

Müzakirələr

Bürclərlə BİZ

Xəbər lenti

Astrologiya

Ən çox oxunanlar

Qadın testləri